УДК 373. 1671 Дж42 Окуу китеби Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги бекиткен мектепте географиялык билим берүүнүн предметтик стандартынын жана окуу программасынын негизинде даярдалды. Сунушталып жаткан окуу китебинин мазмуну Жердин кабыктары жана андагы болуучу табигый процесстер жөнүндө маалымат берет. Шарттуу белгилер: Эмнени окуп-үйрөнөсүңөр?? Суроолор жана тапшырмалар Практикалык иштер Кошумча окуу китептерден, окуу куралдарынан окууга зарыл болгон түшүнүктөр, аныктамалар, маалыматтар Дж 4306021000-18 УДК 373. 1671 КИРИШ СӨЗ5 § 1. География эмнени окутат?6 § 2. Жер жөнүндөгү байыркы элестөөлөр7 § 3. Дүйнөдө география илиминин өнүгүшү10 I БӨЛҮМ. ГЕОГРАФИЯЛЫК МААЛЫМАТТЫН БУЛАКТАРЫ ЖАНА АЛАР МЕНЕН ИШТӨӨНҮН ЫКМАЛАРЫ14 § 4. Горизонт жана анын багыттарын аныктоо (Ориентр жасоо) жана аралыкты ченөө14 § 5. Топографиялык карта18 § 6. Географиялык жана топографиялык карталардын масштабы24 § 7. Географиялык карта жана глобус27 § 8. Салыштырма жана абсолюттук бийиктик. Горизонталдар31 § 9. Жер бетинин карталарга сүрөттөлүшү. Бийиктиктер менен тереңдиктердин шкаласы35 § 10. Табият кубулуштарына, процесстерине байкоо жүргүзүүнүн түрлөрү39 § 11. География илиминин изилдөө ыкмалары41 § 12. Географиялык карталардын турмуштагы мааниси42 Географиялык маалыматтын булактары жана алар менен иштөөнүн ыкмалары бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар43 II БӨЛҮМ. ЖЕРДИН ТАБИЯТЫ ЖАНА КАБЫКТАРЫ46 § 13. Жер күн системасындагы планеталардын бири46 § 14. Жердин ички түзүлүшү жана кабыктары48 Литосфера51 § 15. Литосферанын түзүлүшү51 § 16. Литосферада болуучу табигый процесстер53 § 17. Жанар тоолор (вулкан), гейзерлер58 § 18. Жер бетиндеги рельефтин негизги формалары63 § 19. Тоолор жана түздүктөр65 Литосфера бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар70 Гидросфера72 § 20. Гидросфера жана жер шарында суунун айланышы72 § 21. Дүйнөлүк океан75 § 22. Океандагы деңиздер, булуңдар, кысыктар жана андагы толкундар, кыймылдар82 § 23. Океандагы кургактык86 § 24. Кургактыктагы суулар89 § 25. Көлдөр93 § 26. Мөңгүлөр жана көп жылдык тоңдор97 Гидросфера бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар102 Атмосфера104 § 27. Атмосферанын түзүлүшү104 § 28. Абанын температурасы. Атмосфералык басым107 § 29. Шамал110 § 30. Абадагы суу буулары. Булуттар. Атмосфералык жаан-чачындар113 § 31. Жердин аба ырайы, климаты жана анын калыптанышы116 § 32. Климаттын өзгөрүшүнө адамдын тийгизген таасири118 § 33. Борбордук Азиядагы климаттын өзгөрүшү боюнча божомолдор119 § 34. Климаттын өзгөрүшүнүн кесепеттерин жумшартуу122 Атмосфера бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар126 Биосфера128 § 35. Жердеги жашоонун пайда болушу128 § 36. Өсүмдүктөр менен жаныбарлардын жер шары боюнча таралышы130 § 37. Биосферадагы заттардын айлануусу132 § 38. Адамзаттын биосферага тийгизген таасири135 Биосфера бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар137 Географиялык кабык138 § 39 Географиялык кабыктын курамы жана алардын ортосундагы байланыштар138 § 40. Географиялык кабыктын географиялык зоналуулук мыйзамы140 § 41. Географиялык бийиктик алкактуулук142 Географиялык кабык бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар146 § 42. Табигый кырсыктар жана анын келип чыгуу себептери147 § 43. Табигый кырсыктардын мүнөздүү белгилери148 § 44. Кыргыз Республикасындагы табигый кырсыктар152 § 45. Табигый кырсыктар болгондо өзүн-өзү алып жүрүүнүн эрежелери154 Табигый кырсыктар бөлүмү үчүн тесттик тапшырмалар158 III БӨЛҮМ. ӨЗ ЖЕРИҢДИН ГЕОГРАФИЯСЫ160 § 46. Өз жериңдин географиялык абалы160 § 47. Өз жериңдин табияты: рельефи, климаты, агын суулары, жаныбарлары, өсүмдүктөрү161 § 48. Өз жериңдин табиятына адамдын тийгизген таасири162 Кошумча маалыматтар169 Терминдердин жана түшүнүктөрүн кыскача сөздүгү175 Пайдаланылган адабияттар жана интернет булактары190